Uluslararası Ehmedê Xanî Sempozyumu’nun ikinci oturumunda konuşan Izeddin Mıstefa Resûl, Ehmedê Xanê’nin eserlerinin Kürt ansiklopedisi niteliği taşıdığını söyledi.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından bu yıl 8′incisi organize edilen Kültür Sanat Festivali kapsamında düzenlenen “Uluslararası Ehmedê Xanî Sempozyumu”nun ikinci oturumunda Izeddin Mıstefa Resûl ve Perviz Cihani “Ehmedê Xanî’nin Mem û Zînî ve Diğer Mem û Zînler” ve “Ahmedê Xanî’nin Mem û Zin Destanında Kullandığı Söz Sanatları”
konularını konuştu. Izeddin Mıstefa Resûl, konuşmasında Xanî’nin yazdığı “Mem û Zin” hikayesinin diğer yazarların yazdığından farkını şu şekilde dile getirdi: “Xanî’nin eseri bir Kürt ansiklopedisidir. Tarite birçok yazar tarafından ‘Mem û Zin’ hikayesi yazılmış ancak Xanî’nin eseri Kürt halkı üzerinde hepsinden daha etkili olmuş ve Kürt halkının folkloru halini almıştır. Diğer eserlerin çoğu beyit şeklinde yazılmıştır ancak Xanî’nin stran şeklinde yazılmış. Xanî’nin eserinde Mem ve Zin Newroz’da birbirini görür fakat diğer eserlerin birçoğunda periler Zin’i Mem’e götürür.”
‘Mem û Zin destanındaki cariye araştırma konusu’
Birçok tarihçinin araştırmalarında Kürtlerin tarihinde kölelik sistemi olmadığına dikkat çeken Resûl, “Ancak ‘Mem û Zin’ destanlarının çoğunda Zin’in cariyesi var. Bu da bir çelişkiyi ortaya koyuyor. Bu konu bir tarihi araştırma gerektiriyor” dedi. İran Kürtlerinden Perviz Cihani de, Ahmedê Xanî’nin “Mem û Zin” destanında kullandığı söz sanatları üzerinde durdu. Cihani, Xanî’nin “Mem û Zin”ini anlaşılması için her beytinin ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini vurguladı.
‘Mem güneştir, Zin yerdir’
Ahmedê Xanî’nin kullandığı benzetmelere örnek veren Cihani, “Xanî’nin eserinde Mem güneşi, Zin ise yeri temsil ediyor. Xanî eserinde bir düğün hazırlığından bahsediyor ancak bu düğün yerin ve güneşin uzun bir geceden sonra birbirine kavuşmasıdır. Söz konusu düğünde Sıti ve Tajdin’in düğünüdür” diye konuştu.
DİHA
